Ngày 28/07/2026, Bộ Y tế đã đăng tải Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi lên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ để thu thập ý kiến đóng góp. Đây là bước quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý quản lý an toàn thực phẩm, phản ánh sự thay đổi nhanh chóng của ngành thực phẩm Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng, thương mại điện tử và chuyển đổi số đang phát triển mạnh mẽ.
1. Những Thay Đổi Chính Trong Dự Thảo
1.1. Quản Lý Theo Chuỗi Cung Ứng Và Mức Độ Rủi Ro
Dự thảo đánh dấu sự chuyển dịch từ kiểm tra sản phẩm cuối sang kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị:
- Từ nguyên liệu đầu vào
- Qua sản xuất, chế biến
- Đến bảo quản, vận chuyển
- Cho tới phân phối và tiêu dùng
Cách tiếp cận này yêu cầu doanh nghiệp phải có tầm nhìn và kiểm soát toàn diện hơn về quy trình.
1.2. Tăng Cường Giám Sát Sau Lưu Thông
Trọng tâm chuyển sang:
- Hậu kiểm thay vì chỉ tiền kiểm
- Truy xuất nguồn gốc bắt buộc
- Quy trình thu hồi sản phẩm rõ ràng
- Xử lý nghiêm khắc sản phẩm không đạt chuẩn
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp duy trì hồ sơ, dữ liệu và bằng chứng kiểm soát chi tiết trong suốt quá trình hoạt động.
1.3. Chuyển Đổi Số Trong Quản Lý
Dự thảo hướng tới:
- Số hóa toàn bộ dữ liệu an toàn thực phẩm
- Xây dựng hệ thống thông tin quốc gia liên thông
- Quản lý dựa trên dữ liệu và lịch sử tuân thủ
- Kết nối thông tin giữa các cơ quan quản lý
1.4. Quản Lý Chặt Các Loại Hình Rủi Ro Cao
Các lĩnh vực được chú trọng:
- Suất ăn tập thể
- Bếp ăn công nghiệp
- Thức ăn đường phố
- Kinh doanh thực phẩm qua thương mại điện tử
2. Vai Trò Của Hệ Thống Quản Lý An Toàn Thực Phẩm
2.1. Các Tiêu Chuẩn Được Đề Cập
Dự thảo nhấn mạnh các hệ thống quản lý tiên tiến:
- GMP (Good Manufacturing Practice – Thực hành sản xuất tốt)
- HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points)
- ISO 22000 (Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm)
- IFS (International Featured Standards)
- BRC (British Retail Consortium)
- FSSC 22000 (Food Safety System Certification)
2.2. Lợi Ích Khi Áp Dụng Hệ Thống Chuẩn
Các tiêu chuẩn này giúp doanh nghiệp:
✅ Kiểm soát nguyên liệu đầu vào hiệu quả ✅ Đảm bảo điều kiện sản xuất, chế biến ✅ Duy trì vệ sinh nhà xưởng, thiết bị ✅ Nhận diện và kiểm soát mối nguy ✅ Quản lý hồ sơ kiểm nghiệm đầy đủ ✅ Truy xuất nguồn gốc nhanh chóng ✅ Xử lý sản phẩm không phù hợp kịp thời ✅ Thu hồi và cải tiến sau sự cố
3. Doanh Nghiệp Nên Chuẩn Bị Những Gì?
Mặc dù dự thảo chưa có hiệu lực, doanh nghiệp nên chủ động thực hiện các bước sau:
Bước 1: Rà Soát Quản Lý Nguyên Liệu
- Kiểm tra nguồn gốc và nhà cung cấp
- Cập nhật chứng từ và tiêu chuẩn chất lượng
- Hoàn thiện hồ sơ liên quan đến nguyên liệu
Bước 2: Đánh Giá Nhà Cung Cấp
- Lưu trữ thông tin và hợp đồng đầy đủ
- Thu thập chứng nhận năng lực
- Đánh giá định kỳ khả năng cung ứng an toàn
Bước 3: Chuẩn Hóa Hồ Sơ Vận Hành
- Ghi chép sản xuất theo từng lô
- Lưu trữ kết quả kiểm nghiệm
- Xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng
- Đảm bảo dữ liệu dễ truy xuất
Bước 4: Kiểm Tra Điều Kiện Bảo Quản
- Rà soát tiêu chuẩn kho bãi
- Đánh giá quy trình vận chuyển
- Kiểm soát điều kiện bảo quản
- Quản lý thời hạn sử dụng
Bước 5: Xây Dựng Hệ Thống Truy Xuất
- Kết nối thông tin từ nguyên liệu đến sản phẩm
- Ghi nhận quá trình sản xuất chi tiết
- Theo dõi phân phối ra thị trường
- Sẵn sàng cung cấp thông tin khi có yêu cầu
Bước 6: Đánh Giá Hệ Thống Hiện Tại
- So sánh với tiêu chuẩn HACCP, ISO 22000, GMP
- Xác định khoảng cách cần cải thiện
- Đánh giá phù hợp với quy mô hoạt động
Bước 7: Nâng Cấp Hệ Thống Quản Lý
- Lập kế hoạch áp dụng tiêu chuẩn phù hợp
- Đào tạo nhân sự về an toàn thực phẩm
- Chuẩn bị nguồn lực cho chuyển đổi
4. Vai Trò Của Tổ Chức Chứng Nhận
Các tổ chức chứng nhận độc lập thực hiện đánh giá và cấp chứng nhận hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế. Trong bối cảnh dự thảo luật mới nhấn mạnh:
- Quản lý theo chuỗi cung ứng
- Truy xuất nguồn gốc
- Hậu kiểm và kiểm soát nguy cơ
Việc được chứng nhận HACCP, ISO 22000, GMP, FSSC 22000 giúp doanh nghiệp:
✅ Củng cố năng lực quản lý ✅ Chuẩn bị tốt cho quy định mới ✅ Kiểm soát quy trình bài bản ✅ Quản lý hồ sơ và trách nhiệm rõ ràng ✅ Cải tiến liên tục hệ thống
5. Kết Luận
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi đang trong giai đoạn lấy ý kiến, chưa có hiệu lực pháp lý. Tuy nhiên, các định hướng trong dự thảo cho thấy xu hướng rõ ràng:
🔹 Quản lý theo chuỗi cung ứng và mức độ rủi ro 🔹 Tăng cường hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc 🔹 Chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu 🔹 Yêu cầu hệ thống quản lý bài bản
Đây là thời điểm thích hợp để doanh nghiệp:
- Rà soát năng lực quản lý hiện tại
- Chuẩn hóa hồ sơ và quy trình
- Cân nhắc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế
- Chủ động thích ứng với quy định mới
Việc chuẩn bị sớm không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh và uy tín trên thị trường.
